AlergiaŻycie z alergią

Rady dla uczulonych na pyłki roślin:

1. Do minimum ogranicz przebywanie na świeżym powietrzu w okresie pylenia roślin, na które jesteś uczulony. Unikaj aktywności fizycznej, ponieważ podczas wysiłku wdychasz więcej powietrza, a tym samym więcej pyłków.

2. Na terenach wiejskich najwięcej pyłków unosi się w powietrzu wcześnie rano, w mieście w godzinach wieczornych. Na wsi najlepiej wietrzyć mieszkanie wieczorem, między 19. a 24., w mieście rano, między 6. a 8. Wtedy stężenie pyłków jest najmniejsze.

3. W okresie kwitnienia rośliny, która jest źródłem twoich dolegliwości, noś okulary przeciwsłoneczne, aby choć trochę chronić oczy przed pyłkami.

4. Myj włosy wieczorem lub dokładnie szczotkuj je w łazience, aby przynajmniej nocą nie wdychać drażniących pyłków i zapewnić sobie spokojny sen.

5. Rozbieraj się poza sypialnią i nie zostawiaj w niej ubrania, które nosiłeś przez cały dzień bo razem z nim wniesiesz do pokoju pyłki.

6. Regularnie przecieraj meble wilgotną ściereczką.

7. Podczas jazdy samochodem nie otwieraj okien i zamykaj nawiewy powietrza, aby jak najmniej pyłków przedostawało się do wnętrza.

8. Pyłki przywierają do ubrania, dlatego po wypraniu nie susz swoich rzeczy na zewnątrz.

9. Urlop najlepiej spędzaj w miejscach, gdzie stężenie pyłków jest najmniejsze : na wyspach, nad morzem, w górach.

10. Jeśli jesteś uczulony na brzozy, leszczyny lub olchy, możesz reagować alergicznie także na jabłka, gruszki, truskawki, maliny, brzoskwinie, kiwi, orzechy, migdały, seler i wiele przypraw, gdyż białka wywołujące alergię we wszystkich tych roślinach są zbudowane bardzo podobnie i organizm może je rozpoznawać jako “wrogie”.

11. Jeżeli źródłem twoich cierpień są pyłki traw, możesz być uczulony także na fasolę, groch, soję albo pomidory.

Rady dla wszystkich alergików:

1. Jeśli palisz papierosy, czas rozstać się z nałogiem. Za jego sprawą masz cały czas podrażnione drogi oddechowe. Osłabiona w ten sposób błona śluzowa mniej skutecznie broni cię przed alergenami.

2. Do tej pory nie sprawiłeś sobie zwierzęcia? Niech tak zostanie. Nawet jeżeli nie jesteś uczulony na sierść zwierząt, w wyniku kontaktu z nimi może się u ciebie rozwinąć także ten rodzaj alergii.

Alergia na pyłki - Najczęst­sza, na szczęście sezonowa. Jeśli uczulają cię pyłki drzew, a urlop zamierzasz spędzić w Polsce lub kraju położonym w tej samej strefie klimatycznej, nic ci nie grozi: drzewa już przekwitły. Trawy i chwasty pylą w Polsce (z różnym natężeniem) przez cale lato - jeśli to na nie masz alergię, nie planuj wakacji “pod strzechą”. Jedź nad morze lub w góry (powyżej 600 m n.p.m.), bo tam unosi się w powietrzu najmniej pyłków, albo ruszaj w dalekie egzotyczne kraje, gdzie nie rosną uczulające cię rośliny. Aktualne i szczegółowe informacje dotyczące pylenia znajdziesz w Internecie, np. na stronie www.alergen.info.pl. Jeśli czeka cię długa po­dróż samochodem, przed wyjaz­dem wymień w nim filtr antyalergiczny i wypierz tapicerkę (na mokro, u specjalisty).

Astma - Na co dzień nie jest dokuczliwa? Mimo to nie wybie­raj się w góry powyżej 3000 m n.p.m. i nie opłacaj kursu nurko­wania z akwalungiem, bo w ta­kich warunkach ataki duszności mogą powrócić. Gdy mimo leków twoja astma wciąż daje o sobie znać, rezerwuj pobyt tam, gdzie masz zapewnioną przez całą dobę fachową pomoc medyczną (leśna głusza odpada).

Uczulenie na roztocze - Nie dla ciebie pokoje wyposa­żone w gromadzące kurz tapice­rowane meble, dywanowe wykładziny i kotary w oknach - tam roztocze czują się jak w raju. Omijaj też pokryte patyną wieków (i mocno zakurzone) pa­lące, kościoły, muzea i skanseny.

Alergia na sierść lub pierze - Te alergeny dopadną cię w wiejskiej zagrodzie, stadni­nie, ogrodzie zoologicznym oraz… na safari. Twoim wrogiem są też pensjonaty, w których go­ście śpią na wypchanych natu­ralnym włosiem materacach, w puchowej pościeli lub pod wełnianymi kocami, oraz leśni­czówki, gdzie pysznią się na ścia­nach myśliwskie trofea.

Atopowe zapalenie skóry - Latem skłonność do pokrzy­wek i egzemy często się zmniej­sza. Ciesz się tym, ale nie zanie­dbuj pielęgnacji. Na urlop za­bierz sprawdzone wcześniej na­wilżające i natłuszczające prepa­raty do pielęgnacji skóry (najle­piej tzw. emolienty, wcieraj je w ciało rano i wieczorem) oraz emulsję z wysokim filtrem antyUV (SPF powyżej 30, nakładaj kilka razy dziennie).

Uczulenie na grzyby i pleśnie - Nie rezerwuj pobytu w udostępnianych tylko latem domkach kempingowych i schroniskach, starych wiejskich chałupach oraz pokojach wyklejonych tapetą i wyłożonych li­noleum. Pleśnie i grzyby mnożą się także w ziemi, dlatego nie daj się namówić krewnym na wspólne kopanie fundamentów pod ich nowy dom. Niektóre gatunki grzybów bytują również na źdźbłach traw i zbóż, dlatego wykręć się od pomocy przy żni­wach i sianokosach.

Alergia pokarmowa - Masz dwa wyjścia: gotować na urlopie samodzielnie lub jechać tam, gdzie wszystkie posiłki są przy­rządzane zgodnie z zasadami diety eliminacyjnej (takie wa­runki oferują niektóre ośrodki i pensjonaty wyspecjalizowane w przyjmowaniu alergików). Największym wyzwaniem jest wakacyjny wyjazd z uczulonym na produkty spożywcze dziec­kiem, bo trudno odmówić mu np. zakazanych łakoci, gdy inne dzieciaki się nimi raczą. W takim wypadku zapas bezpiecznych słodyczy trzeba zabrać ze sobą.

Uczulenie na jad owadów - Choć występuje rzadko, może latem przysporzyć wielkich pro­blemów, bo owady są wszech­obecne, a alergia na ich jad mo­że mieć bardzo burzliwy prze­bieg. Jeśli w pokąsanych lub użądlonych miejscach tworzą się u ciebie duże swędzące obrzęki, musisz owadów unikać. Nie pla­nuj urlopu tam, gdzie najchęt­niej się gromadzą: w pobliżu łąk, pastwisk i upraw, sadów, pasiek, ferm hodowlanych, za­budowań gospodarskich i targo­wisk. Owady latające przywabia­ją barwy żółta i pomarańczowa, nie kupuj więc letnich ubrań w tych kolorach (zwłaszcza w kwiatowe wzory), zaopatrz się natomiast w moskitierę (w skle­pie sportowym). Nie pakuj też do walizki mocno pachnących kosmetyków: intensywnie wonie przyciągają owady.

Zdarza się, że zmiany alergiczne zanikają w wieku średnim, jed­nak częściej obserwujemy tzw. marsz alergiczny - zmianę umiejscowienia objawów (zmiana narządu wstrząsowe­go). We czesnym dzieciństwie dominuje alergia pokarmowa (głównie na białko mleka kro­wiego, ryby, białko jaja) objawiająca się najczęściej zmianami skórnymi, która może w kolejnych latach ustą­pić. W wieku młodzieńczym częściej spotykamy się z nad­wrażliwością na alergeny powietrznopochodne, jak pyłek roślin, roztocze kurzu domo­wego czy alergeny zwierząt do­mowych. W około 30 proc. alergiczny nieżyt nosa predys­ponuje do rozwoju astmy oskrzelowej. Jeśli jesteśmy uczuleni :

- na pyłek olchy, brzozy, leszczyny, to najprawdopodobniej zareagujemy alergicznie na zjedzone jabłko, orzecha, ananasa, marchew.
- pyłki traw (w tym żyta), to lepiej unikać surowego jabłka, marchwi, pomidorów, melonów, arbuzów, orzeszków ziemnych, a także mąki żytniej.
- na pyłek bylicy lub babki, to czasami z diety musimy usunąć surowy seler, arbuz, pietruszkę, zioła, jabłka i marchew.

W ostatnich latach wprowa­dzono do sprzedaży nowocześniejsze leki antyhistaminowe, które obecnie są bardziej skuteczne i pozbawione działań ubocznych, głównie działania sedatywnego (uspokajającego). Dostępne są również nowoczesne pre­paraty złożone, w skład któ­rych wchodzi preparat antyhistaminowy i obkurczający błonę śluzową nosa. W przy­padku dominacji objawów niedrożności nosa dostępne są bardzo skuteczne i zara­zem bezpieczne leki steroidowe działające miejscowo. Praktycznie wszystkie są już roztworami wodnymi w miejsce dozowników ciśnieniowych zawierających freon lub azot. Również w leczeniu astmy oskrzelowej największy przełom dotyczył wprowadzenia dozowników proszkowych w formie dysku lub turbuhalera. Poprzez lep­szą penetrację do dróg oddechowych możliwe jest zmniejszenie dawek stosowanych leków steroidowych, bę­dących podstawą leczenia procesu zapalnego, jakim jest proces alergiczny. Preparaty do immunoterapii swoistej (odczulania) są obec­nie dobrze standaryzowane i oczyszczane, a co za tym idzie - również skuteczniejsze. Obecnie istnieje tendencja do zwiększania dawki kumulacyj­nej alergenu w czasie odczula­nia (np. poprzez całoroczny schemat odczulania oraz podawanie wyższych dawek aler­genu). Trwają też badania nad coraz skuteczniejszymi prepa­ratami do immunoterapii (od­czulania) doustnej. Odczula­nie alergenami pyłku roślin traw zwykle 3 do 5 lat. W tym czasie w zależności od metody i preparatu wykonuje się od 4 do 12 iniekcji rocznie. W tym miejscu trzeba przy­pomnieć, że immunoterapię swoistą powinien prowadzić lekarz alergolog, a iniekcje po­winny być wykonywane przez doświadczoną pielęgniarkę alergologiczną w gabinecie wyposażonym w zestaw przeciwwstrząsowy. Ważne są także zagadnienia profilaktyki, eliminacja źródeł uczulających alergenów.

Wciąż najskuteczniejszym sposobem leczenia alergii jest zidentyfikowanie i wyelimi­nowanie alergenu. Można zmniejszyć nawet objawy ka­taru siennego, unikając wy­chodzenia na dwór w okresie wzrostu stężenia pyłków roślin. W lekkich stanach alergicz­nych pomaga wapno, które działa odczulająco. Jeśli trud­no jest ustalić, co nas uczula, lub nie można wyeliminować alergenu (np. kurzu) i objawy choroby wciąż się utrzymują, stosuje się lekiprzeciwhistaminowe, które zapobiegają wystąpieniu reakcji alergicznej i stanom zapalnym. Prze­pisuje je lekarz alergolog na receptę, ale niektóre z nich, w małych dawkach, dostępne są także bez recepty. Najnow­sza generacja tych specyfików nie powoduje nadmiernej senności i nie zwiększa apety­tu. Przyjmuje się je raz na do­bę. Łagodzą one i likwidują objawy alergicznego zapale­nia błony śluzowej nosa. Z leków homeopatycznych są krople przynoszące ulgę przy nadmierny kichaniu : Eu­phorbium compositum S lub Oculoheel Lux. Oddychanie ułatwia - nawilża błonę ślu­zową nosa -Sterimal, roztwór wody morskiej w sprayu. Na alergiczne zapalenie spojó­wek pomaga Polcrom lub Betardin. Konieczne jest przyjmowanie odpowiedniej dawki minera­łów, takich jak : wapń, cynk, magnez, mangan oraz wita­miny A, C oraz B6.

W najlepszej sytuacji są osoby uczulone na sierść zwierząt. Oddają je, zlecają czyszczenie mieszkania piorącym odkurzaczem i po jednym, dwóch miesiącach przestają odczu­wać dolegliwości. Najwięcej problemów stwarzają alerge­ny wziewne towarzyszące nam stale : pyłki roślin, rozto­cza kurzu domowego czy ple­śnie. By się odczulić, co udaje się w 50-70 proc. przy­padków, musimy poddać się leczeniu farmakologicznemu lub serii szczepień. Szcze­pionki przeciwalergiczne za­wierają niskie stężenie czyn­nika chorobotwórczego, np. ekstrakt z brzozy czy leszczy­ny. Podaje się je raz w tygo­dniu przez trzy miesiące w okresie poprzedzającym pyle­nie. Szczepienia muszą być po­wtarzane przez trzy lata z rzędu. Potem mamy do siedmiu-ośmiu lat wytchnie­nia. Lekarz może zapi­sać szczepionki uodparniające na pyłki drzew i traw : Al-lergovit, Alavac, Catalet Bio-med, Perosall Biomed. Uwa­ga! Nie mogą ich przyjmować kobiety w ciąży i osoby prze­wlekle chore.

Nie leczony katar sienny jest przyczyną zapalenia zatok oraz ucha środkowego. Czę­sty kontakt z alergenem może doprowadzić do zapalenia oskrzeli, które nieleczone przechodzi w stan przewlekły. A to z kolei może doprowa­dzić do nieuleczalnej choroby, jaką jest astma, która objawia się napadami kaszlu i duszno­ści występującymi z różną częstością i różnym nasile­niem. Rozwija się ona u co trzeciej osoby z ciężko przebiegającą pyłkowicą. Pierw­sze objawy astmy - uporczywy kaszel, duszności, krótki świszczący - oddech mogą pojawić się już w dzieciństwie. Często alergię wziewną myli się z infekcją wirusową czy bakte­ryjną górnych dróg oddecho­wych. Połowa lekarzy pierwsze­go kontaktu nie rozpoznaje alergii i przepisuje antybiotyk i aspirynę, jak zwykli to robić przy infekcjach. Leczenie środ­kami przeciwbólowymi, prze­ciwzapalnymi jest w tym przypadku nieskuteczne. Testem na alergię jest : przepisanie na próbę leku przeciwalergicznego, który nie działa w infekcji (zdecy­dowana poprawa samopo­czucia wskazuje na alergię) i zlecenie testu chusteczkowego (ważenie zużytych przez pacjenta chusteczek higie­nicznych, które w przypadku alergii są o wiele cięższe niż przy infekcjach). Jeśli obie próby wypadną niekorzystnie, pacjent powi­nien dostać skierowanie do alergologa.

Głównie uczulają nas alergeny wziewne, czyli te, które dostają się do organizmu przez drogi oddechowe. Zwykle są to pył­ki roślinne, a ściślej drzew li­ściastych (brzoza, leszczyna, olcha, topola, buk, dąb, wiąz, grab), potem iglastych (zwłaszcza jałowca pospolite­go - jodła, sosna i świerk nie uczulają), w końcu traw, zbóż i chwastów. Do tego dochodzą pleśnie, naskórki zwierząt domowych (pies, kot, chomik), roztocza kurzu domowego, cząsteczki opon samochodowych, niekiedy alergeny bakteryjne i wirusowe. Wszystkie razem odpowia­dają za 90 proc. przypadków alergii. Najczęściej, bo aż w 70 proc. pyłki traw, kwiatów, chwastów, zbóż oraz drzew (mamy wtedy do czynienia z pyłkowicą lub inaczej katarem siennym). Są to napady kichania, obfita wydzielina z nosa, łzawienie i swędzenie spojówek, swędze­nie w kącikach oczu, swędze­nie w gardle i jego obrzęk. Chorzy oddychają przez usta, często pocierają dłonią nos (tzw. salut alergiczny) lub po­ruszają nosem, próbując zmniejszyć świąd. Pacjenci często skarżą się na swędzenie w obrębie gardła i uszu - obrzęk śluzówek powoduje zatkanie trąbek Eustachiusza, dając uczucie przytępienia słu­chu, a czasem bólu ucha. Poja­wiają się trudności z oddychaniem, kaszel, ale może to być również ból głowy, brzucha, wzdęcia, zaparcia, biegunki, nadpobudliwość ruchowa, apatia, a nawet stany depresyj­ne. W ciężkich przypadkach potęguje się uczucie depresji, zaburzenia koncentracji i przygnębienia. W przypadku niemowląt częste są kolki bądź ulewania, wyprysk na twarzy, na kończynach. Takie objawy występują wyłącznie w sezonie pylenia roślin uczulających : na wiosnę (drzewa), w lecie (tra­wy) lub jesienią (chwasty).